سلاطين جغتائى هند بر سر قلعهء قندهار نزاع افتاد و هر چند وقتى در تصرف طرفى ميبود كمال سعى و تردد در استحكام آن از طرفين بجاى مىآوردند چنان كه رفته رفته به جائى رسيد كه باستحكام قلعهء قندهار در بلاد مشهورهء عالم قلعهء نبود و در اواخر زمان ايالت گرگين‌خان تصوير قلعهء قندهار به نحوى كه صاحب تاريخ عباسى « 1 » صاحبقرانى ميرزا طاهر وحيد و شاه جهان نامه « 2 » و تاريخ وقايع قندهار « 3 » ميرزا بديع مخاطب برشيد خان مهابت خانى نوشته‌اند چنين است كه آن قلعه‌ايست مشتمل بر هفت حصار وسيع الفضاء واقع از جانب غربى در دامن كوه لكى كه آن را اهل هند كوه لكه گويند و آن كوهيست در غايت ارتفاع و قلعهء آن كوه منيع كه آن را كوه قيتول و ارگ زمرد شاه باخترى نيز گويند محصور است بحصارى رفيع عريض كه ارتفاع آن تخمينا شش ذرع تواند بود و يك حصار ديگر احاطهء آن نموده و در وسط آن حصار زمينى است مرتفع كه قلعهء حاكم نشين و موسوم بارگ است بر بالاى واقع شده و از ديوار شمالى آن قلعه حصارى مشتمل بر سنگ‌انداز و كنگره و فصيل كه آن را مرد رو نيز گويند بسيار عريض متصل به ديوار ارگ كشيده شده و در منتهاى ديوار مذكور كه متصل بارگ است دو ديوار واقع شده يكى شير حاجى و ديگرى بدن محاذى هم در

--> ( 1 ) - يعنى عباسنامه در تاريخ پانزده سال اول از سلطنت شاه عباس ثانى ( از 1052 تا 1066 ) تأليف عماد الدوله ميرزا محمد طاهر وحيد قزوينى وزير اعظم شاه سليمان و از شعرا و منشيان عهد اين پادشاه و سلاطين بعد از او تا زمان شاه سلطان حسين . ( 2 ) - شاه جهان نامه نام چندين كتاب است كه آنها را بنظم و نثر در ذكر اعمال شاه جهان ساخته‌اند . در اينجا ظاهرا غرض شاه جهان نامهء منثور تأليف ميرزا جلالاى طباطبائى زواره‌اى است در ذكر وقايع سلطنت اين پادشاه ( از 1041 تا 1045 هجرى ) ( 3 ) - نام ديگر اين كتاب لطائف الأخبار است در شرح محاصرهء بىنتيجهء قندهار بتوسط شاهزاده دارا شكوه در سال 1063 تأليف ميرزا بديع ملقب برشيد خان و بديع الزمان مهابت خانى كه بسال 1107 در اگره بسنى قريب بهشتاد فوت كرده .